De rol van huisbrandolie in de Vlaamse energiemix

Auteur: 
Johan Mattart

Pleidooi voor een haalbare en betaalbare energiebevoorradingszekerheid

Het uitwerken van een coherent klimaat- en energiebeleid staat sinds de klimaattop in Parijs hoog op de beleidsagenda van de Vlaamse regering.  Brafco is zich ten volle bewust van de uitdagingen die zich aandienen om de wereldwijde klimaatdoelstellingen te realiseren.

Op basis van de teneur van het Vlaamse politieke debat omtrent energie stellen wij helaas vast dat huisbrandolie ten onrechte stiefmoederlijk wordt behandeld. De heersende negatieve perceptie rond huisbrandolie kwam recent nog tot uiting in het Vlaams Parlement, bij de goedkeuring van de “resolutie betreffende een sterk Vlaams klimaatbeleid”. Daarin wordt gewag gemaakt van een “duidelijk afbouwscenario voor verwarmingsketels met fossiele brandstoffen, in een eerste instantie met betrekking tot steenkool en stookolie.”

Met het oog op de Vlaamse Klimaattop van 1 december 2016 heeft Informazout, hierin ondersteund door Brafco en de Belgische Petroleumfederatie, de bevoegde ministers in de Vlaamse regering geïnformeerd over de rol die huisbrandolie kan spelen in de transitie naar een koolstofarm Vlaanderen. De technologische evoluties in de sector maken het namelijk mogelijk om de uitstoot van broeikasgassen drastisch te verminderen en een doorgedreven introductie van hernieuwbare energiebronnen financieel haalbaar te maken, zonder de bevoorradingszekerheid in gevaar te brengen.

Traditionele energiebronnen zullen nog geruime tijd nodig blijven om de tekortkomingen van de hernieuwbare energiebronnen te compenseren en de gebruiker te verzekeren van een continue en kosten-optimale bevoorrading. Dat huisbrandolie daarin belangrijk is, hoeft nauwelijks betoog. Vandaag verwarmt ongeveer 33 procent van de Belgen zijn woning met huisbrandolie. Daarmee is het de tweede energie voor verwarming van huishoudens. De 1,7 miljoen Belgische stookoliegebruikers (waarvan ongeveer de helft in Vlaanderen) op korte termijn overhalen om  over te schakelen naar een alternatief verwarmingssysteem, is met andere woorden allerminst realistisch.

Rond huisbrandolie bestaan een aantal wijdverspreide misvattingen, die uitgaan van een achterhaalde kijk op energieprestaties en impact op het milieu. Op beide vlakken heeft de sector in de afgelopen decennia een enorme evolutie doorgemaakt. Als gevolg van een reeks technologische innovaties is het verbruik per huishouden sinds 1990 met 30% gedaald. Verscheidene ‘levenscyclusanalyses’ tonen bovendien aan dat de emissiewaarden van verwarming op huisbrandolie vergelijkbaar zijn met die van aardgas.

Het behouden van huisbrandolie in onze energiemix heeft bovendien belangrijke voordelen.

  • Verwarming met huisbrandolie is perfect combineerbaar met een gedecentraliseerde productie op basis van hernieuwbare energiebronnen. In Duitsland bijvoorbeeld is de overheid, in samenwerking met de sector, er in 20 jaar in geslaagd om het verbruik van huisbrandolie te halveren met een stabiel aantal gebruikte stookolieketels. De helft van de actueel geïnstalleerde condensatieketels functioneert er reeds in combinatie met zonne-energie.  Met het behoud van huisbrandolie in de energiemix, vermijdt de overheid de meerkost van een massale aansluiting op distributienetwerken.
  • Met het behoud van huisbrandolie in de energiemix vermijdt men bovendien de overbelasting van het elektriciteitsnet die een massale overschakeling naar netgebonden verwarmingssystemen (warmtepompen) onvermijdelijk met zich mee brengt. Nu België steeds meer afhankelijk is van de import van elektriciteit uit het buitenland, kan men daar best rekening mee houden. Om alle verwarmingsinstallaties op huisbrandolie te vervangen door warmtepompen is een bijkomende capaciteit nodig van 1.400 MW, wat overeenkomt met drie tot vier elektriciteitscentrales. Aangezien hernieuwbare energiebronnen niet volstaan om deze productie te verzekeren (hoofdzakelijk in periodes met minder wind en zon), moeten hiervoor extra fossiele energiebronnen worden aangewend. In se komt het erop neer dat het probleem van de CO2-uitstoot niet wordt opgelost, maar verschoven of zelfs versterkt wordt.
  • Gebruikers hebben door de jaren heen kunnen vaststellen dat huisbrandolie een betrouwbare, efficiënte en veilige energiebron is. Het is de enige energiebron die op goedkope wijze kan worden opgeslagen, getransporteerd en geleverd door een competitief distributienetwerk van verdelers. Daarnaast is het ook de enige vorm van energie waarvan een reserve voorhanden is, en dit zowel bij individuele consumenten als gecentraliseerd door de overheid.

In tijden van crisis en strenge budgettaire keurslijven, dient Vlaanderen de meest kosten-efficiënte beleidskeuzes te maken om naar een koolstofarme verwarming te gaan. Het behoud van huisbrandolie in de energiemix kan er mee voor zorgen dat de klimaatdoelstellingen gehaald worden, en dat op een betaalbare manier, voor overheid én consument.